Miejska Biblioteka Publiczna w Morągu
im. Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego

Przejdź na nową stronę www.bibliotekamorag.pl!

 

Konstanty Ildefons Gałczyński

Konstanty Ildefons Gałczyński, urodzony 23 I 1905 w Warszawie, zmarł 6 XII 1953 tamże, poeta. W 1914-19 przebywał w Moskwie wraz z ewakuowaną tam rodziną. Debiutował w 1923 wierszami ogłaszanymi w czasopismach warszawskich. Przez pewien czas studiował filologię angielską i klasyczną na Uniwersytecie Warszawskim; 1926-33 współpracował z tygodnikiem satyrycznym Cyrulik Warszawski, 1928-30 był członkiem grupy poetyckiej Kwadryga; 1931-33 przebywał w Berlinie jako pracownik konsulatu polskiego, 1933-36 w Wilnie, a następnie w Aninie pod Warszawą; 1935-39 współpracował z tygodnikiem Prosto z Mostu. Uczestnik kampanii wrześniowej, do 1945 więziony był w obozach jenieckich głównie w Altengrabow. Do kraju wrócił 1946; do 1948 miejscem jego pobytu był Kraków, potem krótko Szczecin i w końcu Warszawa. W ostatnich latach życia często przebywał w leśniczówce Pranie na Mazurach.


karykatura autorstwa Jerzego Zaruby

Wczesna twórczość Gałczyńskiego dawała wyraz nastrojom panującym w środowiskach międzywojennej cyganerii artystycznej - dominowała w niej postawa anarchistyczna, wyrażająca się w sceptyczno-ironicznym i nonszalanckim, stosunku do wszelkich orientacji ideowych (np. Muzie nóżki całuję, Skumbrie w tomacie). Współpraca poety z prawicowo-nacjonalistyczna grupą Prosto z Mostu nie miała charakteru konsekwentnego wyboru ideowego i nie pozostawiła w jego twórczości istotnych śladów; przypisywany wówczas Gałczyńskiemu katolicyzm nabierał w jego utworach cech swoiście libertyńskich i wyrażał się głównie w obecności upoetyzowanych motywów wziętych z tradycji religijno-obrzędowych lub w swobodnej trawestacji form modlitewnych (np. Pieśń cherubińska). Okres wojny i pobytu na Zachodzie upamiętnił się w jego poezji wierszami treści patriotycznej (np. Pieśń o żołnierzach z Westerplatte, Pieśń o fladze) i nostalgiczną liryką. Po powrocie do kraju ważne miejsce w twórczości Gałczyńskiego zajęła satyra,K.I. Gałczyński drwiąca z tradycyjnych polskich kompleksów nar. i inteligencko-mieszczańskich (publikowana 1946-50 w tygodniku "Przekrój" Zielona Gęś - cykl miniaturowych form scenicznych, opartych na groteskowo-absurdalnym dowcipie, Listy z fiołkiem - humorystyczne felietony poetyckie, ogłaszane tamże pod pseudonimem Karakuliambro). W końcowym okresie twórczości poety powstały utwory odmienne w dużej mierze od dotychczasowych, należące do najcenniejszych jego osiągnięć - nasycone liryzmem, poważną refleksją osobistą i artyst., dające wyraz wierze w humanistyczny sens sztuki (poematy, cykl Pieśni).

Cechą szczególną poezji Gałczyńskiego stanowi współistnienie różnorakich elementów - baśniowej fantazji, rodzajowego realizmu, żywiołu groteskowo-satyrycznego, motywów plebejsko-jarmarcznego folkloru, bogatych wyobrażeń lit., muz. i plast., zaczerpniętych z tradycji renesansowej i barokowej - powiązanych przez oryginalną wyobraźnię poetycką i nastrojowy liryzm. Przy całej niezwykłości skojarzeń obrazowych i zamiłowaniu do nieoczekiwanego - paradoksalnego i absurdalnego - żartu, utwory Gałczyńskiego zachowują zdolność wzbudzania prostych i bezpośrednich wzruszeń (np. wiersze opiewające uroki małych spraw powszednich, liryka miłosna), są przystępne i komunikatywne. W końcowym okresie życia i w pierwszych latach po śmierci Gałczyńskiego liryka jego poczęła coraz powszechniej zdobywać opinię jednego z najbardziej oryginalnych zjawisk w pol. poezji XX w., a jej wielki rezonans społeczny wyraził się w licznych imprezach recytatorskich, inscenizacjach prób dramatycznych (gł. 1956-58 w krakowskim teatrze lalek Groteska), wysokich nakładach. Gałczyński ogłosił m.in. groteskowo-satyryczną opowieść Porfirion Osiełek czyli Klub Świętokradców (1929), nadrealistyczne poematy Koniec świata - wizje świętego Ildefonsa, czyli Satyra na Wszechświat (1930) i Ludowa zabawa - komiczniak poetycki (1934), Utwory poetyckie (1937), Wiersze (1946), Zaczarowana dorożka (1948), Ślubne obrączkii (1949), poematy Niobe (1951) i Wit Stwosz (1952), Wiersze liryczne (1952); pośmiertnie ukazały się: Wybór wierszy (1954), Liryka (1954), satyryczny poemat Chryzostoma Bulwiecia podróż do Ciemnogrodu (1954), farsa Babcia i wnuczek (1955), Satyra, groteska, żart liryczny (1955), satyryczna powieść Stadnina im. Stanisława Moniuszki (1955), sztuka Noc mistrza Andrzeja (z A. Mauersbergerem 1956), Wiersze (1956), Poezje (1959 i 1962). Gałczyński napisał również powieść dla dzieci Młynek do kawy (wyd. 1958), libretto Orfeusz w piekle; tłumaczył m.in. Szekspira (Sen nocy letniej 1952, cz.1 Króla Henryka IV 1954) i poetów rosyjskich.



K. I. Gałczyński

Źródło: Encyklopedia PWN
Zdjęcia: Henryk Hermanowicz



Faks
Ksero
Drukowanie
 więcej >>
    Copyright © 1999-2016 Miejska Biblioteka Publiczna w Morągu
             statystyka       
Usługa zapisuje pliki cookies